آخرین اخبار
پربیننده ترین ها
کد خبر: ۷۰۲۲
تاریخ انتشار: ۱۷ فروردين ۱۳۹۵ - ۱۱:۳۷
نباید به ذخایر نفت و گاز به شکلی نگاه کرد که متعلق به یک گروه یا یک عده بخصوصی است، ذخایر به همه مردم و همه نسل‌ها تعلق دارد.

ایران دارنده یکی از بزرگ‌ترین ذخایر نفتی و گازی جهان است. به عبارتی کشورمان با داشتن حدود یک درصد از جمعیت و همچنین یک درصد از مساحت خاکی جهان، بیش از 18 درصد از ذخایر گازی و 10 درصد ذخایر نفتی دنیا را در خود جای داده است و این نعمتی خدادادی است که ما باید از آن نه تنها برای رفاه نسل کنونی و توسعه کنونی کشور، بلکه برای نسل‌های آینده نیز به بهترین شکل ممکن استفاده کنیم. نباید به ذخایر نفت و گاز به شکلی نگاه کرد که متعلق به یک گروه یا یک عده بخصوصی است، ذخایر به همه مردم و همه نسل‌ها تعلق دارد.

در این بین علم اقتصاد کمک می‌کند از منابع خود، چه منابع انسانی چه منابع موجود در زمین، به بهترین شکل ممکن برای ایجاد رفاه در کشور استفاده کنیم. بنابر تعریف این علم، ما باید از این ذخایر به بهترین شکل برای رفاه مردم استفاده کنیم و این موضوعی است که در خصوص آن هیچ تردیدی وجود ندارد و همگان بر آن اجماع دارند. اما بحث بر سر این است که چگونه این مهم محقق می‌شود؟ بر اساس گفته‌های وزیر نفت در سال‌های آینده برای توسعه میدان‌های مشترک و بالا بردن ضریب بازیافت مخازن نفتی و همچنین رسیدن به اهداف توسعه‌ای صنعت نفت کشور به سرمایه‌گذاری ٢٠٠ میلیارد دلاری نیاز داریم، ما توان تأمین این حجم از سرمایه را از داخل کشور نداریم و برای توسعه مورد نظر باید با انعقاد قراردادهایی با شرکت‌های خارجی این حجم از سرمایه را جذب کنیم.

اما در خصوص قراردادها باید گفت، قدمت تولید نفت در ایران به بیش از 100 سال می‌رسد و در این سال‌ها کشور انعقاد انواع قراردادهای نفتی با شرکت‌های خارجی را تجربه کرده است. در واقع پیش از قرارداد کنسرسیوم و پیش از ملی شدن نفت در ایران، قراردادهایی از نوع امتیازی در ایران به امضا می‌رسید و از زمان انعقاد کنسرسیوم به بعد ما انواع دیگری از قراردادها از قرارداد مشارکت در تولید و مشارکت در منافع تا انواع قراردادهای خدماتی و در نهایت قرارداد بیع‌متقابل را در کشور تجربه کرده‌ایم. حال چندی است که قالب جدیدی برای قراردادهای نفتی ایران تعریف شده که به IPC شهرت یافته و در عین حال مخالفان و منتقدانی دارد که بر این باورند: انعقاد قرارداد براساس الگوی جدید امتیاز زیادی به شرکت‌های خارجی می‌دهد.

به اعتقاد نگارنده، برای قضاوت در خصوص چگونگی این قراردادها باید آنها را در قیاس با قراردادهایی که پیش از این در کشور وجود داشته است سنجید، به این معنا که آیا الگوی جدید قراردادها بهتر از قراردادهای سابق می‌تواند منافع کشور را تأمین کند یا خیر؟ این مهم نیز باید با ترازوی سیاست‌های کلی نظام سنجیده شود به این ترتیب که سیاست کلان کشور شامل سند چشم‌اندازی است که می‌تواند نقشه راهی پیش‌روی ما قرار دهد. بر اساس سند چشم‌انداز کشور در افق سال 1404 که در سال 1382 ابلاغ شد، ایران باید به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در منطقه آسیای جنوب غربی دست‌یابد به طوری که علاوه بر رشد پرشتاب و مستمر اقتصادی، سطح درآمد سرانه به طور نسبی ارتقا یابد و مشکلات اشتغال به طور کامل رفع شود.

ما باید بر اساس این سند پیش برویم و هدف خود را رسیدن به این چشم انداز قرار دهیم. در مسیر رسیدن به این هدف این موضوع که فلان شرکت خارجی یک بشکه بیشتر نفت به دست آورد یا ما به دست آوریم، مهم نیست بلکه مهم این است که آیا الگوی جدید قراردادها ما را به اهداف ترسیم شده در سند چشم‌انداز می‌رساند یا نه. بنابراین به اعتقاد من باید با این دید به الگوی جدید قراردادها نگاه کرد که آیا مشکل اشتغال تا حدودی حل می‌شود؟ آیا سرمایه جذب می‌شود؟ آیا با این قراردادها می‌توانیم ذخایرمان را به گونه‌ای توسعه دهیم که منابع کشور نیز تحت تأثیر آن توسعه یابد؟

بنابراین کسانی که معتقدند با انعقاد این قراردادها امتیازهایی به خارجی‌ها داده شده است، باید ببینند آیا در راستای اهدافی که مشخص کرده‌ایم این امتیازها داده می‌شود؟ به اعتقاد من اگر در راستای اهدافمان امتیازی هم بدهیم هیچ ایرادی ندارد چراکه باید هدف را دید نه قرارداد و امتیاز را مورد توجه قرار داد. باید اهداف بلند مدت را نگاه کرد حال در راستای آن اهداف ممکن است در قراردادی چند دلار کمتر و در قراردادی چند دلار بیشتر به دست بیاوریم.

نه به‌دست آوردن این چند دلار نشان موفقیت است و نه از دست دادن آن نشان از ناکامی است. در الگوی جدید قراردادها سعی شده با نگاه به قراردادهای پیشین و توجه به مشکلات موجود در آنها بندهای قرارداد طوری تعریف شود که با حل این مشکلات در راستای رسیدن به اهداف سند چشم انداز گام برداریم. بی‌تردید با قراردادهای قبلی ما هیچ شانسی برای جلب سرمایه‌گذار نداشتیم. شرکت‌هایی که در بیع‌متقابل با ما شریک بودند حتی در نفت 100 دلاری نیز حاضر به بازگشت به کشور و سرمایه‌گذاری در ایران نبودند.

در این میان ممکن است برخی انتقاداتی بر قراردادها داشته باشند و معتقد باشند که ما می‌توانستیم قراردادی پیشنهاد کنیم که در کنار اینکه جذب سرمایه و تکنولوژی می‌کرد می‌توانست از قرارداد فعلی بهتر باشد. اگر بر این باورند، الگوی قراردادی را که مد نظر دارند بنویسند و آن را ارزیابی کنند که آیا با قراردادی که مد نظر آنها است ما به اهدافمان می‌رسیم و می‌توانیم جذب سرمایه کنیم؟ اینکه مدام به یک یا دو بند از قراردادها رجوع شود، کار را به جایی نمی‌رساند و به اعتقاد من باید بزرگتر از یک یا دو بند قرارداد فکر کنیم. در واقع قرارداد وسیله است و هدف‌های ما بزرگتر و در حد ایجاد رفاه و اشتغالزایی برای جوانان این کشور است.به عقیده من بحث بر سر درآمدهای مختلف و بازی برد-برد است.


نرسی قربان ،تحلیلگر ارشد اقتصاد انرژی

منبع:روزنامه ایران

نظرشما
نام:
ایمیل:
* نظر: