کد خبر: ۱۳۸۳۲
تاریخ انتشار: ۰۸ بهمن ۱۳۹۶ - ۱۵:۴۳
طبق آمار رسمی منتشر شده روزانه به طور تقریبی بیش از 15 میلیون تن نفت خام از منطقه خلیج فارس صادر می‌شود.

شاید به جرات بتوان گفت، توانایی به مجموعه‌ای از هماهنگی بین سیستمی اطلاق می‌شود که در آن شاهد استفاده حداکثری از اجزا هستیم، اجزایی که شاید به تنهایی کارآیی چندانی ندارند و تنها در مجموعه و یا در یک کمپلکس بتوان آنها را زنده و مولد دانست.

در اقتصاد هم به این مقوله در ابعاد کوچک و بزرگ برمی‌خوریم. ماشین آلات، تجهیزات،گروه‌های کاری،شرکت‌ها و سازمان‌ها و در واقع هر آنچه بدان سیستم گفته می‌شود از این قاعده تبعیت می‌کنند. حال سیستمی را در حوزه اقتصاد انرژی و در بخش بانکرینگ تصور می‌کنیم. آنجا که باید، قرارداد ببندیم، پول پرداخت کنیم و از تولیدکننده معتبر محصول بخریم و آن را بر اساس قیمت‌های جهانی و بر اساس توافقات با پرداخت نقدی یا گشایش اعتباری بفروشیم و ارائه خدمت کنیم. از این جذاب‌تر در اقتصاد چه چیزی پیدا می‌شود.

گذرگاه خلیج فارس امن‌ترین و جذاب‌ترین منطقه نفتی دنیاست. طبق آمار رسمی منتشر شده روزانه به طور تقریبی بیش از 15 میلیون تن نفت خام از منطقه خلیج فارس صادر می‌شود و با افزایش مصرف سوخت‌های فسیلی در جهان، منطقه خاورمیانه به یکی از مناطق مهم و کلیدی برای تامین انرژی در جهان تبدیل شده است و این رمز اصلی این منطقه است.

بر این اساس وبه‌منظور صادرات نفت خام از این منطقه سالانه بیش از 13 هزار کشتی اقیانوس پیما وارد خلیج فارس می‌شوند و این مسئله منطقه دریای عمان و خلیج فارس را به یکی از پرترددترین مناطق دریایی جهان تبدیل کرده است. حضور دفاترمنطقه خاورمیانه و یا نمایندگی شرکت‌های بزرگ نفتی با ملیت‌های مختلف، همچنین رصد این معاملات توسط نشریات بین‌المللی همچون Platts ,ICIS,ARGUS,.. و استفاده از کارشناسان بازاریابی و شرکت‌های مشاوره بازاریابی خبره، خود مبین تخصص‌مداری در این حوزه است.

این حجم بالای تردد، ارائه خدمات به کشتی‌های عبوری را به یکی از مهم‌ترین زمینه‌های ارزآوری و اشتغال‌زایی صنایع دریایی تبدیل ساخته است. یکی از مهم‌ترین بخش‌های خدمات دریایی، سوخت‌رسانی به کشتی‌های عبوری از منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز است. فروش سوخت به‌صورت خرده فروشی به کشتی‌ها را اصطلاحا بانکرینگ (bunkering) می‌نامند.

عمده شرکت‌های سوخت رسانی در کشور امارات متحده عربی ایجاد شده‌اند که نفت کوره را از ایران و عربستان سعودی‌، کویت، بحرین و عراق خریداری و در منطقه به کشتی‌ها عرضه می‌کنند. مالکان عمده این شرکت‌ها اکثرا سرمایه‌داران آمریکایی، اروپایی و یا کشورهای عربی و یونانی و سنگاپوری هستند. شنیده‌ها حاکی از آن است که سوخت در خلیج فارس به تنهایی سالانه بیش از 6 میلیارد دلار درآمد را عاید کشورهای حاشیه خلیج فارس می‌کند.

خدمات جانبی صنعت بانکرینگ

حجم بازار خدمات جانبی صنعت بانکرینگ منطقه حدود 15-20 درصد بازار بانکرینگ بوده و شامل موارد ذیل است:

*تامین آذوقه

*خدمات تعویض خدمه کشتی

*تامین آب آشامیدنی

*تامین روغن وروان کننده‌های موتور کشتی‌ها

*خدمات پشتیبانی فنی وتامین قطعات و لوازم یدکی

*خدمات بازرسی فنی کشتی‌ها

*جمع‌آوری پسماندها وزباله‌های کشتی‌ها

قابل توجه آنکه بعضا خدمات بانکرینگ صرف نظر از تامین سوخت؛ خود می‌تواند در برخی موارد بیش از سوخت‌رسانی ارزآوری و منفعت داشته باشد.

رونق صنعت بانکرینگ، رونق بازار داخلی

رونق اقتصادی در بنادر ایران: رشد فعالیت‌های مرتبط با این نوع خدمات دریایی، همچون تولید و توزیع غذا وآب، تامین لوازم و قطعات یدکی مورد نیاز شناورها وسایت‌های نگهداری سوخت و... رونق اقتصادی چشم‌گیری را برای مناطق بندری ایران به ارمغان خواهد آورد.

ارزآوری: ارزش افزوده حاصل از بانکرینگ سوخت به‌جای فروش مستقیم فرآورده، حجم بالایی از ارز را وارد کشور خواهد کرد، منوط به درک صحیح از موقعیت شرکت‌های بانکرینگ و حمایت همه جانبه در مقابل تغییرات شدید بازار بین‌الملی.

اشتغالزایی: هر صنعت بانکرینگ معادل 1000 شغل مستقیم ایجاد می‌کند. تاسیس و اجرای این صنعت و به‌کارگیری نفرات بومی و تحصیلکرده دانشگاهی در بخش‌های مختلف آن، باعث کاهش نرخ بیکاری در کشورخواهد شد که تبعات آن بر هیچ کس پوشیده نیست.

افزایش قدرت حاکمیت در منطقه: سوخت و خدمات مرتبط با آن از دیدگاه خطوط کشتیرانی، یکی از مسائل مهم وقابل بررسی هر روزه توسط این شرکت‌ها است. اطمینان این خطوط از وجود و تامین سوخت مورد نیاز شناورها، مایحتاج کشتی و خدمه، باعث افزایش نرخ تردد شناورها در سواحل ایران شده و این مهم افزایش تسلط و حاکمیت بیشتر ایران در منطقه را به دنبال خواهد داشت.

وضعیت بانکرینگ در دنیا

جای ما در صدر خالی است

از بین 200 بندر دنیا که قابلیت سوخت رسانی دریایی را دارا هستند، چهار بندر مهم فعال در عملیات بانکرینگ در دنیا که از حجم توزیع بالایی برخوردارند به‌شرح ذیل است:

- سنگاپور

- فجیره

- هوستون

- رتردام

منطقه فجیره، یکی از بنادر شیخ نشین امارات متحده عربی، فعالیت خود را در بخش بانکرینگ از سال 1997 شروع کرده و دومین پایانه سوخت رسانی جهان است که رشد چشمگیر خود را مرهون استفاده از فرصت پیش آمده در طول جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، سرمایه‌گذاری دولت متبوعه در احداث زیر ساخت‌ها و تشویق، تسهیل و زمینه‌سازی مشارکت بخش خصوصی می‌داند. از جمله زیر ساخت‌ها و اقدامات تاثیرگذار در بندر فجیره، ایجاد مخازن ذخیره‌سازی، اسکله‌های جدید برای شناورهای 175000، 110000، 60000 DwT و استقرار Loading Arms، در ترمینال‌های نفتی با ظرفیت 1/58 میلیون متر مکعب است. فجیره با بکارگیری زیربناهای مناسب تجاری و استفاده از ابزارهای جهانی در صنعت بانکرینگ و معافیت‌هایی که از سوی دولت قائل شده‌اند، توانسته است این صنعت را به یکی از ارکان مهم اقتصادی امارت تبدیل کند.

صنعت بانکرینگ

کشور ایران از لحاظ موقعیت جغرافیایی در مجاورت خلیج فارس و دریای عمان قرار گرفته است. سهولت دسترسی به آب‌های آزاد و عبور تعداد بسیار زیادی از کشتی‌های نفتکش و تجاری از تنگه هرمز موقعیتی بسیار استثنایی برای ایران رقم زده است. ایجاد ساختارهای مناسب زیربنایی و برنامه‌ریزی‌های بلند مدت می‌تواند این توان بالقوه را به بالفعل تبدیل کند. توانمندی‌های بالقوه ایران در صنعت بانگرینگ به شرح ذیل است:

*برخورداری از حجم قابل توجه نفت کوره تولیدی توسط پالایشگاه‌ها

*مالکیت تمامی بنادر ساحلی شمالی خلیج فارس بندر عباس، بندر امام خمینی ، ماهشهر، آبادان، خرمشهر، عسلویه، بوشهر، چابهار و جزایرخارک، قشم، لاوان، کیش که در مسیر تردد کشتی‌ها قرار دارند.

*کلیه کشتی‌های عبوری ونفتکش‌ها به مقصد کشورهای عراق، کویت، عربستان، امارات، قطر، بحرین و عمان که وارد خلیج فارس می‌شوند به اجبار باید از سواحل جنوبی قشم عبور کنند.

*جزایر ایرانی عمدتا در مقایسه با سایر کشورهای خلیج فارس از مزایای متعددی نظیر آبخور مناسب برای ارائه سوخت و نزدیکی به خط دریایی برخوردارند.

کسب وکار بانکرینگ ایران در شمال خلیج فارس ظرف شش سال گذشته مسیری موفق و رو‌به‌رشد داشته و سهم اولیه خود را در بازار خلیج فارس که کمتر از 5/0درصد در سال 2006 میلادی بوده به بیش از 25درصد در ابتدای سال 2010 میلادی که موید یک رشد50 برابری بوده، رسانیده است. لذا درعمل می‌توان نتیجه گرفت عملکرد اجرایی فعالان بانکرینگ در وضعیت مناسبی از کارایی عملیاتی قرار داشته است متاسفانه از سال 2010 میلادی بواسطه بروز شرایط نامتعارف از قبیل تشدید تحریم‌های بین‌المللی، نیمی از سهم بازار منطقه توسط ایران از دست رفت و وزن و نقش بانکرینگ ایران در خلیج فارس به حدود 12 درصد در حال حاضر سقوط کرده است.

متاسفانه علیرغم پتانسیل‌های بالای ایران برای تبدیل شدن به قطب بانکرینگ دنیا، بدلیل عدم توجه به این صنعت و زیرساخت‌های مورد نیاز آن، بندر فجیره با توجه به سرمایه‌گذاری‌های عظیم و توجه ویژه‌ای که به این صنعت قائل شده است، توانسته به جایگاه دومین بندر دنیا در زمینه بانکرینگ دست یافته و جایگزین ایران شود.

نیازهای صنعت بانکرینگ:

اولویت بخشی به نیازهای صنعت بانکرینگ

تامین نیاز شرکت‌های فعال به سوخت‌های متنوع و محصولات پالایشگاهی مرغوب و با کیفیت و متناسب با خواست مشتری در بازار های هدف همچون نفت کوره، نفت گاز، سوخت هواپیما، نفت سفید.

تشویق و ترغیب بین‌المللی برای پهلوگیری حداکثری کشتی‌ها با انعقاد تفاهم‌نامه‌ها و قراردهای بین‌المللی با محوریت دیپلماسی اقتصادی.

راهکارهای پیشنهادی

توسعه زیر ساخت‌های فنی وخدماتی صنعت بانکرینگ

تعهد تامین به موقع سوخت با قیمت های منطقی بازار از طریق عقد قرارداد بلند مدت با شرکت‌های بانکرینگ

افزایش ظرفیت شرکت‌های بانکرکننده فعال کشور

تخصیص اعتبار از سوی بانک مرکزی برای پرداخت تسهیلات به شرکت های بانکر کننده

ارائه تسهیلات تشویقی مانند تخفیفات قیمتی، شرایط پرداخت و... برای شرکت‌ها در صورت افزایش حجم فعالیت

اتخاذ سیاستهای لازم در وزارت نفت جهت همسوسازی چشم انداز صنعت بانکرینگ با چشم انداز صنعت نفت کشور

هم اینک بر اساس مصوبه مجلس شورای اسلامی، به منظور ترغیب سرمایه‌گذاران در بخش صنایع پالایش نفت کشور، نفت خام تحویلی به پالایشگاه‌ها با اعمال برخی تخفیفات صورت می‌گیرد. اعمال سیاست‌هایی مشابه برای صنعت بانکرینگ می‌تواند زمینه ترغیب کار آفرینان و هم‌افزایی در سرمایه‌گذاری‌های گسترده در این بخش را به‌خوبی فراهم سازد.

- از آنجا که در شرایط فعلی، امکان دسترسی شرکت‌های ایرانی به بازارهای پولی منطقه جهت تامین مالی نیازهای سرمایه‌گذاری در بخش‌های زیرساختی صنعت بانکرینگ(مخازن ذخیره سازی، اسکله و خطوط لوله و ساماندهی ناوگان شناورهای سوخت‌رسان) در بنادر کشور وجود ندارد، تدابیری از سوی دولت اتخاذ شود تا امکان دریافت تسهیلات مالی ارزان قیمت از سیستم بانکی میسر شود.

- بازنگری در مقررات و فرایندهای گمرکی و بندری با لحاظ کردن شرایط روز و در راستای توسعه صنعت نفت

- صدور مجوزهای لازم از سوی ارگان‌های مختلف دولتی ذیربط برای ساخت وساز تاسیسات مورد نیاز در بنادر

- ایجاد خطوط لوله برای سوخت رسانی سریع و اقتصادی به بنادر جنوبی جهت تامین سوخت سیستم بانکرینگ کشور

- عقد قرارداد با راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران برای حمل بلند مدت سوخت به بنادر جنوبی کشور

- ارائه مجوز برای تاسیس شرکت‌های جدید بانکرینگ بخش خصوصی

- سازمان‌دهی شرکت‌های فعال در امر بانکرینگ به گروه شرکت‌های تخصصی:

الف- سوخت رسان

ب- فروش خدمات جانبی

ج- حمل ونقل

د- نگهدارنده(مخازن)سوخت

- احداث مخزن ساحلی برای نگهداری سوخت وسایر مواد نفتی مورد استفاده بانکرینگ

- ایجاد تسهیلات لازم برای ورود وخروج خدمه، تهیه وتامین مواد غذایی ولوازم یدکی، تجهیزات ولوازم مورد نیاز کشتیها ورفع محدودیت های مربوطه

- ایجاد تاسیسات آب شیرین کن در بنادر سوخت رسانی

-ضرورت ساخت اقامتگاههای 24 ساعته مخصوص در بنادر برای اسکان واقامت ملوانان


احمد صرامی، عضو اتحاد‌یه صاد‌رکنند‌گان فرآورد‌ه‌های نفت، گاز و پتروشیمی ایران


نظرشما
نام:
ایمیل:
* نظر: